Het ‘Honingratenmodel’ – gelijkwaardig organiseren.

‘Ik wil het niet.’ zei ik. Bijna stampvoetend als een klein kind. Toch was ik allang volwassen en gerechtvaardigd om eigen keuzes te maken. Maar soms kan de druk van buiten je opjagen en dan blijft er niets anders over dan helder en duidelijk je standpunt helder te maken. Dus dat deed ik. Met ‘Ik wil het niet’. ‘Maar een landelijk project heeft een gezicht nodig. Een leider.’ zei de overheidsinstantie. ‘Waarom?’ vroeg ik. ‘Er zijn honderden mensen in Nederland die het gezicht zijn, in hun eigen regio. In hun eigen dialect. In hun eigen provincie. Waarom moet ik dat doen? Dat is onzin.’ De overheidsinstantie zweeg. omdat ze geen antwoord hadden, of omdat ik hun positioneel denken onderuit geschopt had en ze zich nu stoorden aan mijn schijnbare naïviteit. 

Op het moment dat je niet hoeft te ‘leven’ van een project, organisatie of bedrijf, kan je je ego eruit halen en oprecht kijken naar het belang van het collectief. Natuurlijk kan dat ook als je wèl je huur betaalt met de materiële opbrengsten die het je brengt, maar dat is een spelletje voor gevorderden. Daar geef ik nu trainingen en coaching, en daar betaal ik mijn huur dan wel weer van. Eerlijk is eerlijk.

Terug naar de dag dat ik stampvoetend zei dat ik het niet wilde. Een leider boven KeepitCleanDay. Niet ik. Maar ook niemand anders. Het ging niet over mij, want heus – ik ben ontzettend trots op mijn aandeel in dit prachtige project dat al drie jaar door gaat. Vergis je niet, daar kan ik dansend mee in mijn huis staan. Met dat gevoel. Ik heb de durf gehad het in Nederland te initieren. Ik heb de naam en de datum bedacht. Ik heb wat invloed in ‘regels’ en de visionaire zaken neergelegd, en – inderdaad – ik wil perse geen ‘leider’ binnen KeepitCleanDay.

En als je denkt dat ik nu stiekem toch de leider ben, dan vergis je je weer. Want, ik heb geluk. Heel. Heel erg veel geluk. De mensen met wie ik een gelijkwaardig team vorm, Caroline vd Post en Kaire Guthan, willen ook geen leider. En daarom functioneert KICD sinds die belangrijke dag in de winter van 2012/2013 zonder leider. Een team creëren zonder leider kan alleen als alle mensen in het team daar zo over denken. Dit proces dient open en met vertrouwen besproken te worden. Soms is dat even moeilijk omdat je je kwetsbaar op moet stellen. Dat hebben Caroline, Kaire en ik alle drie ondervonden. We kwamen daardoor dichter bij elkaar en kennen elkaars werkwijze nu erg goed. Als je dit niet open omarmt binnen je organisatie, gaat het niet. Anders ontstaat er een heel verdrietige en destructieve situatie die ik ook wel eens meegemaakt heb. Ver-schrik-ke-lijk is dat. Vechten tegen de bierkaai met enkel verliezers op het eind.

Het beste is om te kiezen voor een leider, of voor zonder-leider. Zie het buiten spelen met-zonder-jas in de lente, en patat-zonder-mayonaise. Door te benoemen wat er niet is, benoem je tegelijk wat er wel is. En soms is dat makkelijker. Zoals in dit soort gevallen.

In 2013 startten we bewust met het bouwen van een ‘Empty Centered Organization‘ voor  Keep It Clean Day – the Netherlands. Ik noem dit ‘het honingratenmodel’ want dat is waar het op lijkt. We zeiden ‘Nee, dank je’ tegen de instanties die het niet snapten, en omdat we toen ook nog niet precies wisten hóe het moest, deden we eerst even niets.

‘Niet kiezen is ook een keuze’ zei Sartre. En daar plakten we het WuWei principe uit het Taoïsme aan vast. Zo deden wij in 2013 van alles, door niets te doen. We kozen niets, en daardoor kozen we. En dat werkte als een trein. Ja, we beantwoorden emails. Ja, we faciliteerden sociale media. En ja, we droomden over wilde plannen in Amsterdam die we daarna dan weer los lieten. Ja, we bleven voortdurend in contact met de wereld en zwegen nooit als er ons iets gevraagd werd. Ohja, en Kaire bedacht met buurtbewoners een zwemwedstrijd in Rotterdam (die op het laatste moment illegaal moest omdat Aboutaleb geen zwemvergunning gaf). Dus we deden heus wel iets. Maar het was bijster weinig, en zeker niet leidend (want dát was de essentie).

Wat we ook deden was heel hard ‘stop‘ roepen als een gemeente de ‘5 regels‘ over trad. Zo kwamen we in een stevig debat met de gemeente Venray terecht omdat de burgermeester op KICD niet kon, en ze perse wilden dat hij er bij was, dus hadden ze KICD voor het gemak 3 weken verplaatst. Dat vonden wij geen KeepitCleanDAY meer natuurlijk. Zij verdrietig, wij verdrietig. Maar het kwam hartstikke goed en we waren al snel weer vrienden. (al heb ik de wens ze ooit nog eens persoonlijk uit te leggen dat iedere inwoner van een gemeente KICD kan openen en dat je daar geen burgermeester voor nodig hebt, maar goed). 70 gemeenten (geteld via google) deden mee dat 2e jaar (20 september 2013).

Dat getal 70 was voor ons belangrijker dan je op het eerste gezicht waarschijnlijk zou zeggen. Misschien waren de 70 uit het 2e jaar zelfs wel belangrijker dan de 120 uit het 1ste jaar. 70 liet zien dat we geen één-dag-vlieg waren. Het concept had dus echt genoeg kleefkracht om zonder groot nationaal team te kunnen bestaan. Zonder vergaderingen, en zonder dat mensen elkaar persoonlijk kenden. Het concept en de droom waren werkelijk genoeg om 70 gemeenten in beweging te zetten.

En zo ontstaat er een honingraten-model. De oprichters moeten loslaten om het systeem te vertrouwen en haar werk te laten doen. Het 1ste jaar ging dat met enorme weerstand vanuit de omgeving. Vanuit onmacht uiteraard, want we verlangen naar een uniform geheel en dat bood ik niet. KeepitCleanDay was geen standaard evenement dat daarna een stichting werd. 6 van de 10 mensen die bij de eerste meeting waren in 2012 zijn nog betrokken op een positieve manier, dus kennelijk hebben we iets goed gedaan. Al werd de vorm anders dan we dachten.

Ook in 2014 jaar werkten we bewust aan een versteviging van het ‘honingraten-model’. De website heb ik statisch gemaakt en 80% van de communicatie gebeurt via social media of mail. Zo is alles transparant en helder. Persoonlijk vind ik deze ruimte het mooiste dat er is. Ik voel dat er adem is voor alle betrokkenen om op hun eigen manier deel te nemen, dat we gelijkwaardig zijn en dat we werkelijk samen iets creëren op een uitsluitend positieve manier. Caroline en ik letten er samen op dat alle communicatie vanuit positiviteit tot stand komt (gratis cursus competentiegericht communiceren!) en dat is zó leuk. We willen uitsluitend oplossingsgerichte en positieve communicatie, iets dat bij zwerfafval best een uitdaging is omdat mensen er soms behoorlijk boos van worden. ‘Boos worden kan ergens anders’ zeggen we dan, bij KeepitCleanDay vieren we het behoud van een gezonde aarde.

En ondertussen op twitter…  Werd er vorige week spontaan gevraagd wanneer de volgende KeepitCleanDay is. Dus. Zo. Wou ik maar even zeggen. Ha! Hoe cool is dat. En mensen gaven zelfs zelf het antwoord al. ‘Op de 3e vrijdag van september toch?’ En Caroline zei na een dag of zeven een keertje ‘Ja, dat klopt’ en nu retweeten de fanatiekelingen en inspiratoren en betrokkenen en zin-hebbers het naar hun gemeentebesturen en contacten. Ik vind het leuk. Ik ken al die mensen niet, ik spreek ze niet, ik zie ze niet. En kijk nou eens. We bouwen samen een traditie op de 3e vrijdag in september. Voor de aarde en vooral voor onszelf. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: