REFLECTIEF KAPITAAL. #2

‘Reflecteren is een werkwoord, totdat je bedenkt dat je het maar beter bewaren kan.’ 

Voordat sociaal kapitaal een pakketje inhoud geworden was (zo’n vijftig jaar geleden), dat we bij wijze van spreken in onze broekzak konden stoppen en gebruiken op momenten dat het ons handig lijkt, spraken we over ‘sociaal handelen’ en ‘waarden en normen’ die onze samenleving bij elkaar hielden. Toen waren er grondbeginsels die onze opa’s en oma’s wereldwijd, eigenhandig in de aarde hadden gezet. Dat dat zou verworden tot een essentieel ingrediënt om ondernemerschap en organisaties mee vorm te geven, had niemand in die periode nog bedacht. 

Als ik mijn ouders (beiden afkomstig uit ondernemersfamilies) uitleg wat er bedoeld wordt met ‘sociaal kapitaal’ dan is hun eerste reactie dat dit ‘normaal’ is. ‘Dat deed je toen gewoon. Daar dacht je niet over na’. Mijn vader noemt ‘waardebepaling achteraf’, ‘loon naar werken’ en vond dat in de jaren zestig de normaalste zaak van de wereld. Hij is geen boerenerf opgelopen zonder te vragen hoe het met de kinderen is, of het seizoen bevalt en of de koffie klaar staat. Vóórdat hij daarna een landbouwmachine verkocht. Als er iemand belde voor een gunst (op welk tijdstip dan ook), dan deed je dat ‘gewoon’. Bij mijn moeder evengoed. Als de bel van de winkel ging, liet je alles vallen. Dan stond je 1000% klaar voor de mensen. Altijd. Zonder daar iets voor terug te verwachten.

Dit, toen zo vanzelfsprekende gedrag, zijn we later gaan classificeren als ‘sociaal kapitaal’. Rond de jaren tachtig en negentig dook de term steeds vaker op in de gedragswetenschappen (Bourdieu, Coleman), terwijl het een eeuw daarvoor al eens benoemd was.
We leven anno 2016 in een deeleconomie. Daar hebben we voor het gemak toen ook maar een participatiemaatschappij tegen aan gegooid, volgend op een mondiale economische crisis, die uitmondde in een ruwe tweedeling van de wereldbevolking: de optimisten en de pessimisten. Met, daar aan vast geplakt nog wat digitale technologische ontwikkelingen – alsof de chaos nog niet compleet was – en een religieuze oorlog, die daar vervolgens dankbaar gebruik van maakt. Iedereen die nu nog niet door heeft dat we in een cruciale tijd leven, heeft vermoedelijk onder een hunebed gelegen.

Waar sociaal kapitaal, wat mij betreft, nèt te kort schiet wordt beantwoord door REFLECTIEF KAPITAAL. We delen en verbinden, maar ondertussen leeft er kennelijk ergens op een laagje in ons brein de wens om ons gedrag vooral gewaardeerd te zien. Wat een heel legitiem gevoel is natuurlijk! En zeker niet onrealistisch. In al dat ge-deel, zou je zomaar kunnen vergeten dat het allemaal bij je eigen individuele geluk begint. Natuurlijk mag je ook iets voor jezelf wensen. Gezien worden in alles dat je bent, is een basisbehoefte van de mens. Liefde houdt ons langer op de been, dan haat. Er gaat alleen iets heel erg krik-krakkend verkeerd in alle hoofden, als we enkel verbinden en delen, vanuit de wens om er geld voor te willen ontvangen.

De essentie van ondernemerschap is, dat je handelingen winstgevend zijn. Anders zet je ondernemerschap geen zoden aan de dijk en kun je beter een vaste baan gaan zoeken (of part time ondernemer worden). Maar, als je mensen aan elkaar verbindt vanuit de wens en intentie om materie te ontvangen, dan gaat het hélemaal mis. Niet een beetje mis – maar echt faliekant, over-de-top, helemaal, verkeerd mis.

Waarom?

Omdat je dan een relatie aangaat vanuit een voor-waarde, in plaats vanuit een persoonlijke over-waarde. En, het bovendien dan ook niet meer in de categorie ‘geven‘ valt, maar in eentje die ‘ruilen‘ heet.

Overwaarde gaat, simpel gezegd over dat wat je over-hebt. Dat geldt voor alles in het hele leven, maar vooral voor energie. Fysieke energie, sociale energie, emotionele en intellectuele energie. Je hebt van alles een beetje, en de enige manier om daarbij in balans te blijven is, om goed op de hoogte te zijn van je eigen energie-voorraad. Pas als je iets over hebt, kan je het weg geven. Eerder niet. Dit klinkt natuurlijk logisch, maar de meeste mensen zijn zich hier nauwelijks bewust van in het dagelijks leven. Laat staan kenniswerkers die zich voornamelijk bewegen vanuit de ‘waan van de dag’.

Een simpel voorbeeld over een verbinding waarin alleen over-waarde gebruikt wordt, is die tussen mij en Joost: Tijdens KeepitCleanDay (een project, zonder direct gebruik van geld, om het land in één dag op te ruimen) werd het project enorm geholpen door Joost. Joost kan slimme digitale dingen die handig en belangrijk zijn bij een grootschalig, landelijk project en is bovendien ook nog eens heel erg aardig (niet onbelangrijk!). Deze combinatie is goud waard. Joost hielp het project vrijwillig, terwijl hij toen nog studeerde en weinig geld had. Hij vroeg nooit iets en we hadden alleen een wederkerig ‘dankjewel’. Een jaar later gaf ik een training met open inschrijving over een project design methode. Joost kwam deelnemen aan de training, zonder geld te betalen. Bovendien was Joost als persoon een welkome toegevoegde waarde aan de training. Juist omdat ik selectief iemand toe laat zonder te betalen, had dit veel waarde voor ons allebei. Hebben Joost en ik dit aan de grote klok gehangen? Nee. (nou ja, nu dus, maar nu heeft het hopelijk weer een functie!)

Een ander voorbeeld: In de zomer van 2014 was ik, zonder dat ik daar geld voor kreeg, vijf dagen bij een summerschool van een jongerenorganisatie. Eerst deed ik daar een beetje moeilijk over, want ik had bedacht dat ik strenger moest zijn op geld-ontvangen. Dus, ik vertelde de organisatie dat ik max. drie dagen wilde komen. Toen ik er eenmaal was en ik de situatie op waarde kon schatten, had ik onmiddellijk door dat het balanceerde met mijn eigen over-waarde en … Kon ik dus alle dagen blijven. De jongerenorganisatie ziet dit principe hetzelfde en was daardoor ook in staat om mij de ruimte te geven dit zelf te ontdekken. Win-win.

Zo zijn er nog tientallen voorbeelden te bedenken van mensen die aan het delen waren, waardoor er heel succesvolle situaties tot stand kwamen. Ik denk dat er per dag duizenden succesvolle verbindingen worden gelegd, waar niemand ooit iets over hoort. En dat we dat vooral moeten blijven doen. Dit is tevens het moment dat REFLECTIEF KAPITAAL mee komt doen.

REFLECTIEF KAPITAAL gaat over de mate waarin je in staat bent je eigen individuele over-waarde op waarde te kunnen schatten. Het realistisch te kunnen waarnemen, analyseren en er vervolgens op handelen.

Dit is een intern [intrinsiek] proces dat niemand anders kan beoordelen, dan jij. Als je tijdelijk niets over hebt, dan verbind, deel en geef je even niets. Met het vertrouwen dat anderen er dan ook nog voor je zijn. Want, vanzelfsprekend is dit een asynchroon proces dat enkel voortleeft op basis van vertrouwen.

Asynchroniciteit houdt in dat momenten elkaar niet direct in kloktijd opvolgen. Je kan het vergelijken met kairos tijd, de tijd van de beleving, waarin dingen gebeuren op het juiste moment. Soms is het zelfs zo dat als je op de ene plek heel vriendelijk iets deelt, je het terugkrijgt op een andere plek. ‘Wie goed doet, goed ontmoet’. En we zijn weer terug bij traditionele, maatschappelijke waarden. Terug naar het voorbeeld met Joost: Er zat een jaar tijd tussen het evenement en de dag waarop ik de training gaf. Joost en ik hebben ons beiden nooit afgevraagd op welke manier we onze win-win relatie in stand zouden kunnen houden. We vergaderen niet. Er staat niets op papier. En er zijn geen contracten ondertekend. Het vertrouwen dat we hebben is de enige basis.

Dit klinkt rooskleurig en makkelijk. Maar uiteraard heb je er een aantal individuele eigenschappen voor nodig. Eigenschappen die je enkel op kan bouwen door REFLECTIEF naar jezelf te kijken.

Reflectief Kapitaal leidt dus naar succesvol Sociaal Kapitaal.

Door REFLECTIEF KAPITAAL op te bouwen en het in te zetten als je in conflictueuze situaties terecht komt, kan je sneller anticiperen op je eigen handelen. Voor mensen die bijvoorbeeld weinig zelf-vertrouwen hebben (het woord zegt het al), zal het ook moeilijk zijn om anderen te vertrouwen. Laat staan in een asynchroon proces. Terwijl de wereld in rap tempo aan het veranderen is, lopen wij nog te zoeken naar wie we zijn in dat spectrum. De buitenwereld is tegenwoordig een directe spiegel aan wie je van de binnenkant bent. Zo zijn er tientallen eigenschappen te benoemen die allemaal direct reflecteren met je sociaal kapitaal.

Het is dus noodzakelijk om eerst naar je eigen receptuur te kijken, voordat je je focust op het verwerven van succesvol sociaal kapitaal. Als je het goed wilt hanteren is het een parallel proces dat je je leven lang ontwikkelt en observeert. En omdat het kapitaal is, kan het zichtbaar groeien tot iets van grote waarde! Zo wordt reflecteren een sociaal winstgevend proces en noodzakelijk in deze tijd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: