Trots. En dat mag hardop gezegd!

Het heeft me zeker een paar seconden gekost. Minuten. Oké dan. Een uurtje of twee. Tot ik het hardop durfde te roepen. Ik ben namelijk trots. Zo trots als je je kan voelen als je eerste aardbeien rood kleuren. Of er een pompoen verschijnt aan de gele bloem in je tuin. Het trotse soort waar je wel iets aan kan doen en ook weer niet. Omdat je ook geluk moet hebben. ‘Hoe heb je dat in hemelsnaam gedaan?’ vragen de buren die mijn tomaten in sneltreinvaart de tuin zien overnemen. Ik haal mijn schouders op en zeg Wu Wei.’ Ik zweer bij wu wei. ‘Doen door niets te doen‘. Een loslaten en ogenschijnlijk niks doen, zonder inactief te zijn. Maar f*ck hé. Hoe makkelijk is dat? Schouders ophalen. Achterafgelul. Alsof er geen strijd, onzekerheid en spanning was. 

We bedenken allemaal graag onze theorieën achteraf. Want dat is makkelijk praten. En reconstrueren bovendien. Een flufje zus. En een vleugje zo. En toen ‘was het er ineens’, zeggen we dan. Ja, ‘zomaar’ opeens. Gelukt. Elke grote droom lijkt op een goed gelukte suikerspin als je het achteraf bekijkt. Maar hoe die suikerspin precies tot stand gekomen is, hangt van ontelbaar veel factoren af. En daar ligt de werkelijke magie. Daar begint wu wei. En daarom ben ik trots. Zo trots dat er tranen wellen in mijn ogen en ik ben heus niet van het zielige soort.

Het heeft me zeker een paar seconden gekost. En een uurtje of twee. Toen ik zag dat de twee grootste gemeenten in ons land, op hun gemeentelijke websites aankondigingen doen voor KeepitCleanDay dit jaar. Rotterdam en Amsterdam.

Voor wie het niet weet – KeepitCleanDay is een landelijke grass-root opruimdag gebaseerd op ‘Teeme Ara’ in Estland (2008) en ‘Ocistimo Slovenia’ in (2010 en 2012). In 2012 initieerde een groep landen een WorldCleanUp, wat een mooie gelegenheid was om aan te sluiten en er een Hollandse versie van te maken. Ik mocht de initiatiefnemer zijn.

Waarom is KeepitCleanDay bijzonder?

Omdat het ten eerste geen enkele juridische grondslag kent. Het is geen stichting, geen vereniging en heeft geen kvk-nummer of iets dergelijks. Dit houdt meteen ook in dat KICD volledig draait zonder geld. Alleen op indirecte wijze wordt er gebruik gemaakt van geld. Dit gebeurt door sponsors die spullen in natura bieden, of instanties die diensten delen. En er staat niks op papier. In die zin is het een ‘nomadische organisatie’, zoals ik dat graag noem. Zo wordt de website van http://www.keepitcleanday.nl al sinds 2012 gesponsord door Hensel Hosting, (dat we aangereikt kregen door het netwerk van Sanne Roemen). Kwamen we in aanraking met Dimensio, die ons uit enthousiasme 50.000 groene vuilniszakken gaven en delen vrienden (teveel om te noemen!) hun netwerk zodat er persbureaus en drukkerijen aan de slag gaan. KeepitCleanDay is een bottom up gestuurd initiatief dat we na de eerste editie in 2012 zoveel mogelijk los gelaten hebben. En daar begon mijn droom.

Het Niet-Weten.

Als je wilt dat iedereen zijn ding doet, dan moet je mensen daar wel de kans voor geven. Maar tijdens dat proces is er altijd zo’n ongemakkelijk moment van het niet-weten. Het niet-weten kan dodelijk zijn. Voor de denkende geest. Het niet-weten activeert ons reptielenbrein dermate ernstig, dat we in allerlei vecht-vlucht mechanismen terecht komen en, vaak uit onmacht, de boel weer willen controleren. Dan pakken we alles weer vast en zitten er direct tientallen vishaakjes in ons systeem vast gegroefd waar dan ook nog een takenlijstje met klusjes bij hoort. Zo stevenen we langzaam op een gecontroleerd proces af (dat we de laatste decennia bureaucratie hebben genoemd) en realiseren ons dan tien jaar later – oeps – dat dit ‘niet helemaal was wat we bedacht hadden.

Deze mooie keuze had ook ik in 2013. Precies. Na, de eerste editie van KeepitCleanDay en aan het begin van een vers nieuw jaar. De commerciële mensen om me heen riepen uit dat ‘ik met keepitcleanday veel geld kon verdienen’. Zwerfafval en duurzaamheid is immers hip. De instituties riepen (of liever: mailden) dat de kracht van KeepitCleanDay was dat één iemand het land aanzette tot opruimen. En dat ik dat was in dit geval. En dat ik dus ‘projectleider’ moest worden. Van een stichting die we op moesten richten. En dan subsidie vragen.

Beide scenario’s stonden me tegen. Extreem tegen zelfs. Ten eerste wil ik niet rijk worden met zwerfafval. Ten tweede strookt het woord ‘projectleider’, in zo’n dergelijk project, tegen elke visie in waar ik voor sta. De boodschap van KeepitCleanDay is bovendien dat ‘Als we allemaal een klein beetje doen, we samen een heleboel doen’. Daar hoeft geen aanvoerder bij. Als iemand dit simpele principe niet snapt, dan kan hij/zij maar beter zelfs niet mee doen. Liever tien positieve mensen, dan twintig zeurende. Zo is het dan ook nog maar eens.

En toch gebruikte ik op dat schakelmoment, tussen editie één en twee, mijn veto als initiatiefnemer. Ik zei Nee tegen alles dat me aangeboden werd. En ik zei ‘nee’ tegen elke aanbieding om een ‘nieuwe’ projectleider te helpen vinden. Ik had namelijk een droom.

Ik droom er van dat KeepitCleanDay een traditionele dag wordt in ons land. Een dag waarop we ons nèt even iets meer concentreren op onze collectieve rondslingerende sokken en onafgewassen kopjes, buiten op straat. Een dag waarop we opruimen, net als op alle andere dagen van het jaar, maar nèt even iets bewuster. Een feestdag waarop we ook zeggen wat er al wèl goed gaat. In de natuur. In onze straten. In de rivieren. En de kleine slootjes in het land. Ik droom van een dag die gewoon gebeurt. Die zo vanzelf gaat dat niemand zich afvraagt of je er geld mee kan verdienen, of er een baas is, wie het bedacht heeft en of het wel geregistreerd staat. Ik droom van een dag waarbij iedereen zijn buren, zijn familie, liefste vrienden, maar vooral zichzelf volgt. Niet één of ander iemand die op een podium staat en roept dat het zo belangrijk is.

Dat. Lukt. Je. Nooit. 

‘Dat lukt je nooit.’ En driehonderd variaties van deze zin. Ik ken ze allemaal. En elk jaar, rond augustus, houd ik mijn hart vast en kijk gespannen en afwachtend toe. Of het misschien, toevallig, wellicht, wèl lukt. Ik vraag me dan af welke gemeenten, welke mensen er dit jaar uit springen. Wie er creatief is en – vooral – of de wereld om me heen gelijk krijgt. En elk jaar. Zie ik opnieuw dat het wéér door gaat. Elk jaar. Zie ik dat er beweging ontstaat. Nooit vroeg in het jaar. Altijd vanaf eind augustus ongeveer. En elk jaar ben ik trots. Stiekem. Of een beetje weg gemoffeld onder het oppervlak van mijn gezicht. Omdat ik het mijn verdienste niet vind, net zoals het niet door mij komt dat de aardbeien rood worden en de pompoenbloem bevrucht. Net zoals het niet door mij komt, dat de tomaten kun kans pakken en stralend mijn tuin in knallen. Het is immers een win-win situatie, waarbij ik de omstandigheden bood en de groenten hun ruimte nemen. Het is een win-win situatie waarbij ik soms ‘nee’ zei, zodat er ergens anders iemand ‘ja’ kon zeggen. We zijn schakels in het geheel en achteraf is het makkelijk praten.

Maar dit jaar ben ik openlijk trots. 

Onbegrijpelijk trots. Voor het eerst tot tranen geroerd. ‘Ik heb niet de indruk dat iemand het snapt’ vertelde ik gisteren aan een vriend, toen ik mijn liefste mensen had gesmst dat nu zelfs Amsterdam een aanmeldpagina voor KeepitCleanDay heeft gemaakt. Met eigen posters en de hele rataplan! 800.000 mensen in die gemeente. BAM. ‘Dat komt omdat ze je strijd niet hebben gezien’ zei hij. ‘Weten ze dan niet dat dit ècht niet eenvoudig was?’ dacht ik. ‘Nee.’ realiseerde ik me. ‘Dat weten ze echt niet.’ En toen realiseerde ik me dat we in Nederland een boeiend cultuurtje hebben. We mogen de vuile was niet buiten hangen. Maar we mogen ook niet te hoog van de toren blazen. Ohja. En dan hebben we nog dat ding met dat maisveld en een hakbijl. Bij kinderen vinden we alles schattig, maar oh wee, je kon als volwassene eens arrogant worden door al die schouderklopjes.

Nou. Lieve mensen. Ik kan je beloven. Ik word niet arrogant. Maar ik ben onvoorstelbaar trots op de win-win-win situatie waarin KeepitCleanDay zich dit jaar bevindt. Op iedereen in Nederland die er ook maar een splinter aan bijgedragen heeft om hier te komen. Op wu wei. En aan mijn ‘nee’ op het juiste moment. Zo!

One response to Trots. En dat mag hardop gezegd!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: